به گزارش خبرنگار مهر، بازار لوازم یدکی خودرو در ماههای اخیر با تحولات نگرانکنندهای مواجه شده است؛ تحولات پنهانی که آثار آن در سطح خیابانها، پشت در تعمیرگاهها و در رفتار مشتریانِ سردرگم بهوضوح مشاهده میشود. بررسیهای میدانی خبرنگار مهر نشان میدهد وضعیت تأمین قطعات یدکی، بهویژه برای خودروهای جدید و خودروهای مونتاژی، به مرحلهای رسیده که برخی کارشناسان از آن با عنوان «بحران خاموش خدمات پس از فروش» یاد میکنند.
این شرایط در حالی رخ میدهد که اتحادیه فروشندگان لوازم یدکی تهران نیز طی ماههای گذشته هشدار داده و بارها از طریق مکاتبه رسمی خواستار ورود شرکتهای مونتاژکار به موضوع کمبودها شده است. با این حال به گفته سیداحمد حسینی، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان لوازم یدکی خودرو و ماشینآلات تهران، «هیچ پاسخ رسمی و مؤثر از سوی شرکتها دریافت نشده است» و این بیتفاوتی در نهایت فشار بیشتری را متوجه بازار آزاد و مصرفکنندگان کرده است.
ابهام در زنجیره تأمین؛ از انبار خودروساز تا پیشخوان بازار
گزارش میدانی خبرنگار مهر نشان میدهد که یکی از ریشههای اصلی کمبود، نبود شفافیت در زنجیره تأمین قطعات است.
تعمیرگاههای مرکزی برخی شرکتهای خودرویی اعلام میکنند که قطعات خاص یا دیر به دستشان میرسد یا در برخی موارد اساساً موجود نیست. این وضعیت باعث شده مشتریان به بازار آزاد مراجعه کنند؛ بازاری که خود نیز با کمبود قطعات اصلی مواجه است و راه را برای افزایش قیمت و ورود کالاهای کمکیفیت باز میکند.
در یکی از تعمیرگاههای شرق تهران، مسئول پذیرش خودروها میگوید: «گاهی قطعه موردنیاز یک خودرو را که هنوز دو سال از تولیدش نگذشته نمیتوانیم تهیه کنیم. مجبوریم مشتری را به بازار آزاد ارجاع بدهیم.»
این وضعیت زمانی پیچیدهتر میشود که برخی قطعات تخصصی تنها باید از مسیر رسمی شرکتهای سازنده تأمین شود اما بهدلیل عدم تحرک آنها، عملاً بازار و مصرفکننده در بلاتکلیفی قرار میگیرند.
پیچیدگی تصمیمات دولتی؛ نظارتی که اجرا نمیشود
بررسیها نشان میدهد بخشی از نابسامانی به تعدد نهادهای تصمیمگیر و سیاستگذاریهای موازی بازمیگردد. دستگاههای مختلف، هر یک بخشی از نظارت را برعهده دارند اما نبود یک ساختار واحد، باعث شده نظارت جامع و مؤثر شکل نگیرد.
فعالان صنفی میگویند تصمیمات پراکنده، بخشنامههای مقطعی و نبود هماهنگی بین نهادهای مرتبط، نهتنها به ساماندهی وضعیت کمکی نکرده بلکه سرعت عمل شرکتهای خصوصی را نیز کاهش داده است.
یکی از فروشندگان لوازم یدکی در گفتگو با خبرنگار مهر میگوید: «هر بار یک دستگاه جدید میآید و میگوید میخواهد نظارت کند، اما نتیجهاش این میشود که نه ما آرامش داریم، نه مردم. در نهایت هم هیچکس پاسخگو نیست.»
تأثیر کمبودها بر مردم و تعمیرکاران؛ صفهای طولانی و هزینههای ناپایدار
مطابق مشاهدات خبرنگار مهر، کمبود قطعات باعث بهوجودآمدن صفهای طولانی در تعمیرگاهها شده است. برخی خودروها روزها بدون قطعه مناسب متوقف میمانند و صاحبانشان ناچار به پرداخت هزینه بیشتر یا خرید قطعات غیراصلی میشوند.
تعمیرکاران نیز از این وضعیت زیان دیدهاند زیرا مشتریان، نارضایتی خود را متوجه آنها میکنند. یک تعمیرکار در غرب تهران میگوید: «گاهی مشتری فکر میکند ما نمیخواهیم کارش را انجام دهیم، درحالیکه قطعهای وجود ندارد. این وسط هم وقت میگذرد، هم اعتبار ما آسیب میبیند.»
